Ο Περιφερειάρχης
Στερεάς Ελλάδας Φάνης Σπανός υπέγραψε την απόφαση ένταξης της πράξης:
«ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΝΟΤΙΟΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΠΤΕΡΥΓΑΣ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΟΝΗΣ ΟΣΙΟΥ ΛΟΥΚΑ,
ΣΤΕΙΡΙΟΥ, ΔΗΜΟΥ ΔΙΣΤΟΜΟΥ–ΑΡΑΧΩΒΑΣ–ΑΝΤΙΚΥΡΑΣ ΒΟΙΩΤΙΑΣ» στο Πρόγραμμα «ΣΤΕΡΕΑ
ΕΛΛΑΔΑ 2021-2027».
Δικαιούχος είναι η Διεύθυνση
Αναστήλωσης Βυζαντινών & Μεταβυζαντινών Μνημείων του Υπουργείου
Πολιτισμού. Η συγχρηματοδοτούμενη δημόσια δαπάνη της πράξης
ανέρχεται σε 2.400.000 ευρώ και καλύπτει πλήρως τον αρχικό προϋπολογισμό
του έργου.
Φυσικά αντικείμενο του
έργου είναι η αποκατάσταση της νοτιοανατολικής πτέρυγας της Μονής Οσίου Λουκά,
η οποία υπέστη σοβαρές ζημιές μετά την καταστροφική πυρκαγιά του 2023 και τα
επακόλουθα πλημμυρικά φαινόμενα.
Οι παρεμβάσεις
αφορούν το κτήριο του Ιωάσαφ, τον Πύργο, το «κτήριο της ανασκαφής» και το
κτήριο της αποθήκης, καθώς και τη διαμόρφωση του άμεσου περιβάλλοντος χώρου. Περιλαμβάνονται
εργασίες, όπως:
§ Καθαιρέσεις φθαρμένων
δομικών στοιχείων, αποκατάσταση και ενίσχυση τοιχοποιιών, ανακατασκευή στεγών,
συντήρηση ιστορικών στοιχείων.
§ Εγκατάσταση σύγχρονων
ηλεκτρομηχανολογικών υποδομών.
§ Επεμβάσεις
αποκατάστασης λιθόστρωτων στον περιβάλλοντα χώρο.
Μετά την αποκατάσταση
και ενίσχυση των κτηρίων, αυτά θα είναι επισκέψιμα στο κοινό και θα αποκτήσουν
νέες χρήσεις. Συγκεκριμένα:
Ø Το κτήριο Ιωάσαφ θα
λειτουργεί ως ξενώνας, με δυνατότητα εκθεσιακού χώρου.
Ø Το «κτήριο της
ανασκαφής» θα φιλοξενεί εκθέσεις χειρογράφων και κειμηλίων.
Ø Η αποθήκη θα
αξιοποιηθεί ως χώρος έκθεσης της γεωργικής ζωής της Μονής.
Ø Ο Πύργος θα είναι
επισκέψιμος για το κοινό.
Ιδιαίτερη μέριμνα
λαμβάνεται για την προσβασιμότητα ΑμεΑ σε βασικούς χώρους μέσω ραμπών και
αναβατορίων.
Η Υπουργός
Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη δήλωσε σχετικά: «Η Μονή του Οσίου Λουκά αποτελεί
μείζον βυζαντινό μνημείο, με μοναδικής τέχνης ψηφιδωτά, εγγεγραμμένο στον
Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO. Το Υπουργείο
Πολιτισμού έχει θέση σε απόλυτη προτεραιότητα την προστασία, την αποκατάσταση
και την ανάδειξη του μοναστηριακού συγκροτήματος. Σημαντικά τμήματα της Μονής
έχουν ήδη αποκατασταθεί, ενώ η σύνταξη του Διαχειριστικού Σχεδίου αποτελεί τον
οδικό άξονα των παρεμβάσεων μας.
»Μετά την φωτιά του
2023, σε συνεργασία με τον Περιφερειάρχη Στερεάς Ελλάδας Φάνη Σπανό, θέσαμε ως
κοινό μας στόχο την αποκατάσταση της νοτιοανατολικής πτέρυγας της Μονής, όπως
και την προσβασιμότητα των βασικών χώρων του συγκροτήματος από εμποδιζόμενα άτομα
και συνανθρώπους μας με αναπηρία. Μετά την ωρίμανση των αναγκαίων μελετών από
τις αρμόδιες υπηρεσίες του Υπουργείου Πολιτισμού, η Διεύθυνση Αναστήλωσης
Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Μνημείων αναλαμβάνει την υλοποίηση του έργου, με
πόρους διασφαλισμένους από το ΠΕΠ «Στερεά Ελλάδα»- ΕΣΠΑ 2021-2027». Ευχαριστώ
τον φίλο Περιφερειάρχη για τη σταθερή και άριστη συνεργασία μας».
«Προχωρούμε στην
αποκατάσταση ενός μνημείου παγκόσμιας πολιτιστικής αξίας, που αποτελεί
σημαντικό κομμάτι της Ιστορίας μας και της ταυτότητας της Στερεάς Ελλάδας», δήλωσε ο Περιφερειάρχης
Στερεάς Ελλάδας Φάνης Σπανός και πρόσθεσε:
«Εξασφαλίσαμε χρηματοδότηση
2,4 εκατ. ευρώ, από το ΕΣΠΑ της Περιφέρειάς μας και παρεμβαίνουμε, όπως είχαμε
δεσμευθεί όταν ξέσπασε η πυρκαγιά και βρεθήκαμε στη Μονή, μαζί με την Υπουργό
Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, για να συνδράμουμε στην επιχείρηση κατάσβεσης.
»Τις εργασίες
αποκατάστασης αναλαμβάνει η πλέον αρμόδια Διεύθυνση Αναστήλωσης Βυζαντινών
& Μεταβυζαντινών Μνημείων του Υπουργείου
Πολιτισμού. Η νοτιοανατολική πτέρυγα της Μονής Οσίου
Λουκά θα αποκατασταθεί με σεβασμό στην ιστορικότητα του μνημείου, αλλά και με
στόχο να καλύπτει τις πλέον σύγχρονες προδιαγραφές λειτουργίας».
ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ
Η Μονή Οσίου Λουκά
αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα μνημεία της βυζαντινής περιόδου στον ελλαδικό
χώρο. Το 1990, το μνημείο εντάχθηκε στον Κατάλογο Μνημείων Παγκόσμιας
Κληρονομιάς της UNESCO. Τόσο η αρχιτεκτονική όσο και η
μνημειακή ζωγραφική του μοναστηριακού συγκροτήματος είναι εξέχουσας
καλλιτεχνικής και ιστορικής αξίας.
Το μνημειακό
συγκρότημα:
–
Περιλαμβάνει ναό
αφιερωμένο στην Παναγία (τέλος 10ου αι.) και ναό αφιερωμένο στον Όσιο Λουκά
(αρχές 11ου αι.). Οι δύο ναοί περιβάλλονται από πλήθος κτηρίων που σχετίζονται
με το μοναστικό βίο: τράπεζα (που σήμερα στεγάζει Αρχαιολογική Συλλογή), κελιά,
ελαιοτριβείο, δεξαμενή, φωτάναμμα, βορδωνάρειο (στάβλους), καθώς και
εκτεταμένους αύλειους χώρους.
–
Προστατεύεται από
Αρχαιολογική Κήρυξη (ΦΕΚ 68/Α/26-04-1921 Κήρυξη Μνημείου, ΦΕΚ 124/Β/02-03-1981
Κήρυξη Περιβάλλοντος Χώρου ), ενώ το φυσικό του περιβάλλον προστατεύεται ως:
«τοπίο εξαιρέτου φυσικού κάλλους και τόπος χρήζων ειδικής Κρατικής Προστασίας».