Από την καθιέρωση του εορτασμού της ΕΟΚΑ στα ελληνικά σχολεία στο νέο τετραμερές Μνημόνιο για την ιστορία και τους αγώνες του Κυπριακού Ελληνισμού – Ειδική Αγωγή, επαγγελματική εκπαίδευση, Τεχνητή Νοημοσύνη και δεξιότητες στην κοινή ατζέντα
Με την υπογραφή ενός νέου τετραμερούς Μνημονίου για την ανάδειξη της ιστορίας, των αγώνων και του πολιτισμού του Κυπριακού Ελληνισμού και με συγκεκριμένη ατζέντα για την περαιτέρω εμβάθυνση της εκπαιδευτικής συνεργασίας Ελλάδας και Κύπρου ολοκληρώθηκε η επίσημη επίσκεψη της Υπουργού Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, Σοφίας Ζαχαράκη, στην Κύπρο, την Τρίτη 6 Οκτωβρίου 2026.
Η Υπουργός, μαζί με την Υπουργό Παιδείας, Αθλητισμού και Νεολαίας της Κυπριακής Δημοκρατίας, Αθηνά Μιχαηλίδου, επισκέφθηκαν σχολικές μονάδες της Λευκωσίας, συμμετείχαν στην τελετή υπογραφής του Μνημονίου στην Ιερά Αρχιεπισκοπή Κύπρου και πραγματοποίησαν διμερή συνάντηση εργασίας.
Η συνάντηση αποτέλεσε παράλληλα σημαντικό προπαρασκευαστικό σταθμό ενόψει της Διακυβερνητικής Συνόδου Κύπρου–Ελλάδας τον Νοέμβριο, με τις δύο πλευρές να επιβεβαιώνουν τη βούλησή τους να διευρύνουν μια συνεργασία που εκτείνεται από τη σχολική και επαγγελματική εκπαίδευση έως την Ειδική Αγωγή, τις νέες τεχνολογίες και την ανώτερη εκπαίδευση.
Από την ΕΟΚΑ στα ελληνικά σχολεία στο νέο Μνημόνιο ιστορικής μνήμης
Στην Ιερά Αρχιεπισκοπή Κύπρου υπεγράφη το τετραμερές Μνημόνιο Συνεργασίας μεταξύ του Υπουργείου Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού της Ελληνικής Δημοκρατίας, της Εκκλησίας της Ελλάδος, του Υπουργείου Παιδείας, Αθλητισμού και Νεολαίας της Κυπριακής Δημοκρατίας και της Εκκλησίας της Κύπρου.
Το Μνημόνιο υπέγραψαν ο Μακαριώτατος Αρχιεπίσκοπος Νέας Ιουστινιανής και Πάσης Κύπρου κ.κ. Γεώργιος, ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Μεσσηνίας κ. Χρυσόστομος εκ μέρους της Εκκλησίας της Ελλάδος, η Υπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού της Ελλάδος Σοφία Ζαχαράκη και η Υπουργός Παιδείας, Αθλητισμού και Νεολαίας της Κύπρου, Αθηνά Μιχαηλίδου. Στην τελετή παρέστη και ο Γενικός Γραμματέας Θρησκευμάτων του ΥΠΑΙΘΑ, Γιώργος Καλαντζής.
Η νέα συμφωνία δίνει θεσμική συνέχεια σε μια προσπάθεια που έχει ήδη ξεκινήσει μέσα στα ελληνικά σχολεία για την ουσιαστικότερη γνωριμία των μαθητών με την ιστορία του Κυπριακού Ελληνισμού.
Η καθιέρωση και συστηματική ενίσχυση του εορτασμού της 1ης Απριλίου και της έναρξης του Εθνικοαπελευθερωτικού Αγώνα των Κυπρίων Αγωνιστών της ΕΟΚΑ 1955–1959 ήταν μία από τις πρώτες αποφάσεις της Σοφίας Ζαχαράκη το 2025, ανταποκρινόμενη και σε πάγιο αίτημα της Κυπριακής Κυβέρνησης.
Με σχετική εγκύκλιο, όλες οι σχολικές μονάδες Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης αφιέρωσαν δύο διδακτικές ώρες σε εκδηλώσεις, προβολές, ομιλίες και εκπαιδευτικές δραστηριότητες για την ενημέρωση και ευαισθητοποίηση των μαθητών γύρω από ένα καθοριστικό κεφάλαιο της ιστορίας του Μείζονος Ελληνισμού. Η πρωτοβουλία συνεχίστηκε για δεύτερη χρονιά το 2026 σε σχολεία ολόκληρης της χώρας.
Το νέο Μνημόνιο διευρύνει και θεσμοθετεί αυτή την προσπάθεια, δημιουργώντας ένα οργανωμένο πλαίσιο συνεργασίας για την ιστορική μνήμη, την τοπική ιστορία και τον πολιτισμό της Κύπρου, με ιδιαίτερη έμφαση στην ιστορική πορεία του Κυπριακού Ελληνισμού, στον ρόλο της Εκκλησίας της Κύπρου, στους αγώνες των Κυπρίων για την ελευθερία και στη συμμετοχή τους στους εθνικούς αγώνες του Ελληνισμού.
Μεταξύ άλλων, προβλέπονται:
- ετήσια επιμορφωτικά σεμινάρια και εκπαιδευτικά προγράμματα,
- μαθητικός διαγωνισμός για την ιστορία και τον πολιτισμό της Κύπρου,
- εκπαιδευτικές επισκέψεις σε τόπους ιστορικής μνήμης στην Ελλάδα και την Κύπρο,
- κοινές δράσεις και συνεργασίες μεταξύ σχολικών μονάδων,
- ανάπτυξη κοινής ψηφιακής πλατφόρμας και εκπαιδευτικού υλικού,
- συγκέντρωση και αξιοποίηση ιστορικών πηγών και υλικού
- καθώς και η δημιουργία εκπαιδευτικού οδηγού για τους εκπαιδευτικούς που θα συμμετέχουν στις δράσεις του Μνημονίου.
Στόχος είναι οι μαθητές να έχουν πρόσβαση σε τεκμηριωμένες ιστορικές πηγές και να συνδέουν την ιστορική μνήμη με τη γνώση, την έρευνα και την κριτική προσέγγιση του παρελθόντος.
Η Σοφία Ζαχαράκη, αναφερόμενη στη σημασία της συμφωνίας, τόνισε:
«Δεν είναι απλώς μια τυπική υπογραφή ενός Μνημονίου. Καταφέραμε να συνθέσουμε ένα κείμενο το οποίο μπορεί να μας καθοδηγήσει με ασφάλεια, αλλά και με μεγάλη προσδοκία, στο πώς τα παιδιά, μαζί με τους εκπαιδευτικούς τους, θα μπορούν να γνωρίσουν βαθύτερα την Ιστορία».
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στη βιωματική διάσταση της ιστορικής γνώσης:
«Είναι πολύ σημαντικό το βιωματικό κομμάτι: οι επισκέψεις των παιδιών στην Κύπρο και στην Ελλάδα, η επιμόρφωση των εκπαιδευτικών, ο διαγωνισμός μεταξύ των δύο χωρών και η ψηφιακή πλατφόρμα, ώστε το ιστορικό υλικό να ψηφιοποιείται, να διατηρείται και να είναι διαθέσιμο διαχρονικά».
Στα σχολεία της Λευκωσίας – Ασφάλεια, συμπερίληψη και αλληλεγγύη
Σημαντικό μέρος της επίσκεψης ήταν αφιερωμένο στις σχολικές κοινότητες της Κύπρου. Η Σοφία Ζαχαράκη και η Αθηνά Μιχαηλίδου επισκέφθηκαν το ιστορικό Δημοτικό Σχολείο «Χατζηγεωργάκης Κορνέσιος» και το Παγκύπριο Γυμνάσιο, όπου συνομίλησαν με μαθητές, εκπαιδευτικούς και τις διοικήσεις των δύο σχολείων.
Στο Παγκύπριο Γυμνάσιο, το αρχαιότερο σχολείο Μέσης Εκπαίδευσης της Κύπρου, η Σοφία Ζαχαράκη είχε την ευκαιρία να γνωρίσει από κοντά τη μακρά ιστορική διαδρομή ενός εκπαιδευτικού ιδρύματος άρρηκτα συνδεδεμένου με την παιδεία και τους αγώνες του Κυπριακού Ελληνισμού. Το σχολείο ιδρύθηκε το 1812 ως Ελληνική Σχολή από τον Εθνομάρτυρα Αρχιεπίσκοπο Κυπριανό και για περισσότερους από δύο αιώνες αποτελεί σημείο αναφοράς για την πνευματική ζωή της Μεγαλονήσου. Η Υπουργός επισκέφθηκε αίθουσες διδασκαλίας, καθώς και τους ιστορικούς και μουσειακούς χώρους του σχολείου, μεταξύ των οποίων την Κρύπτη των Φιλικών, που συνδέεται με τη δράση της Φιλικής Εταιρείας στην Κύπρο πριν από την Ελληνική Επανάσταση του 1821. Από τις τάξεις και το διδακτικό προσωπικό του πέρασαν σημαντικές προσωπικότητες των γραμμάτων και της δημόσιας ζωής. Η ιστορική αυτή παρακαταθήκη εξακολουθεί να συνδέεται με τη σύγχρονη εκπαιδευτική αποστολή του σχολείου, καλλιεργώντας στις νέες γενιές τη γνώση, τη μνήμη και την ευθύνη για το μέλλον.
Στο Δημοτικό Σχολείο «Χατζηγεωργάκης Κορνέσιος», η Σοφία Ζαχαράκη στάθηκε ιδιαίτερα στην ασφάλεια, στη συμπερίληψη, στον αλληλοσεβασμό και στην αποδοχή της διαφορετικότητας, υπογραμμίζοντας ότι η ασφάλεια ενός παιδιού στο σχολείο δεν αφορά μόνο τις υποδομές, αλλά πρωτίστως τις ανθρώπινες σχέσεις που αναπτύσσονται μέσα στη σχολική κοινότητα.
Απευθυνόμενη στους μαθητές ανέφερε:
«Αισθάνομαι ασφαλής όχι μόνο μέσα σε έναν χώρο. Αισθάνομαι ασφαλής όταν κάποιος μου κρατά το χέρι. Μπορεί ένα παιδί να έχει μια δυσκολία ή να μην καταλαβαίνει κάτι με τον ίδιο τρόπο. Όλοι μαθαίνουμε με τον δικό μας τρόπο. Αυτό δεν είναι λόγος να κοροϊδέψουμε κάποιον· είναι ένας εξαιρετικός λόγος για να τον βοηθήσουμε».
Παράλληλα, αναφέρθηκε στις αυξανόμενες απαιτήσεις του έργου των εκπαιδευτικών σε ένα σχολικό περιβάλλον που μεταβάλλεται διαρκώς, με νέες προκλήσεις οι οποίες συνδέονται με τις μαθησιακές δυσκολίες, τη συμπερίληψη, τις ψηφιακές δεξιότητες και την Τεχνητή Νοημοσύνη.
Κλείνοντας την επικοινωνία της με τη σχολική κοινότητα, σημείωσε:
«Από την Ελλάδα, μαζί με την Κύπρο, χέρι-χέρι, θα είμαστε εδώ συνεχώς για να βελτιώνουμε τα σχολεία μας».
Ειδική Αγωγή, επαγγελματική εκπαίδευση και Δεξιότητες στην κοινή ατζέντα
Στη συνάντηση εργασίας των δύο Υπουργών στο Υπουργείο Παιδείας, Αθλητισμού και Νεολαίας επιβεβαιώθηκε το υψηλό επίπεδο των διαχρονικών εκπαιδευτικών σχέσεων Ελλάδας και Κύπρου και η κοινή βούληση για περαιτέρω ενίσχυσή τους, αξιοποιώντας και το Πρόγραμμα Συνεργασίας στον τομέα της Παιδείας 2023–2027.
Στο επίκεντρο βρέθηκαν η Ειδική και Συμπεριληπτική Εκπαίδευση, η Τεχνική και Επαγγελματική Εκπαίδευση και Κατάρτιση, οι δεξιότητες, η ανταλλαγή τεχνογνωσίας και καλών πρακτικών, το εκπαιδευτικό υλικό και η αξιοποίηση της Τεχνητής Νοημοσύνης στην Εκπαίδευση.
Για την Ειδική Αγωγή, η Σοφία Ζαχαράκη υπογράμμισε:
«Μας ενδιαφέρει κάθε παιδί να συμμετέχει με ισότιμο τρόπο στην εκπαίδευση. Μπορεί να υπάρχει διαφορετικός τρόπος πρόσληψης της γνώσης, αλλά το δικαίωμα στη συμμετοχή και στην εκπαίδευση πρέπει να είναι ισότιμο».
Σε ό,τι αφορά την Τεχνητή Νοημοσύνη, ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών, στην προστασία των μαθητών και στην ασφαλή και παιδαγωγικά υπεύθυνη αξιοποίηση των νέων εργαλείων.
Η Αθηνά Μιχαηλίδου επισήμανε από την πλευρά της ότι η συνεργασία των δύο χωρών καλύπτει ολόκληρο το φάσμα της εκπαίδευσης, από την προσχολική μέχρι την ανώτερη, κάνοντας ειδική αναφορά στην ανταλλαγή εμπειρογνωμοσύνης και καλών πρακτικών, αλλά και στα ηλεκτρονικά εργαλεία και τις πολιτικές δεξιοτήτων που αναπτύσσονται στην Ελλάδα και μπορούν να αξιοποιηθούν και στην Κύπρο.
Στη συζήτηση τέθηκαν επίσης ζητήματα πρόληψης και αντιμετώπισης της σχολικής βίας και του εκφοβισμού, καθώς και θέματα της ευρωπαϊκής εκπαιδευτικής ατζέντας.
9.213 χρήστες από την Κύπρο στο Δημόσιο Ψηφιακό Φροντιστήριο
Χαρακτηριστικό παράδειγμα μιας συνεργασίας που αποκτά ήδη απτό περιεχόμενο αποτελεί το Δημόσιο Ψηφιακό Φροντιστήριο.
Από την 1η Σεπτεμβρίου 2024 έως την 1η Σεπτεμβρίου 2026, το Δημόσιο Ψηφιακό Φροντιστήριο κατέγραψε περισσότερους από 410.000 χρήστες, ενώ 9.213 χρήστες από την Κύπρο εισήλθαν τουλάχιστον μία φορά στην πλατφόρμα.
Η ανταπόκριση στα δωρεάν ζωντανά μαθήματα και εκτός Ελλάδας αναδεικνύει τις δυνατότητες που δημιουργούν τα δημόσια ψηφιακά εκπαιδευτικά εργαλεία για τη διεύρυνση της πρόσβασης στη γνώση και ανοίγει πρόσθετα πεδία ανταλλαγής εκπαιδευτικού περιεχομένου και καλών πρακτικών μεταξύ Ελλάδας και Κύπρου.
